
در ادامه ي مطلب قبل، در اينجا نظرات تعداد ديگري از کارشناسان و متخصصان را درباره ي نمک هاي تصفيه نشده براي شما بيان مي کنيم.
ناخالصيهاي موجود در نمكهاي تصفيه نشده شامل سرب، مس، جيوه، آرسنيك، كادميوم، فلور و ساير املاح (فلزات) سنگين است.
دكتر سيدعلي كشاورز- مدير گروه تغذيه و بيوشيمي دانشگاه علوم پزشكي تهران- نيز در رابطه با خطرات مصرف نمكهاي ناخالص ميگويد: «كادميوم، سرب، مس و جيوه از فلزات سنگيني هستند كه قادر به ايجاد سرطان در افراد مصرفكننده خواهند بود.
البته مسموميت حاد در اثر مصرف نمكهاي ناخالص وجود ندارد، چرا كه ميزان ناخالصي موجود در نمك دهها بار كمتر از مقاديري است كه مسموميت حاد ايجاد كند، اما اگر مقدار آنها بيشتر از حد استاندارد باشد، ممكن است پس از مدت طولاني عوارض خود را نشان دهد؛ مثلاً فرد 60-50 سالهاي كه سرطان ميگيرد، با غذايي كه ديروز يا سال جاري مصرف كرده بيمار نشده است، بلكه مجموعه ي عوامل در طول زندگي فرد دست به دست هم داده و فرد را بيمار كرده است.»
دكتر كشاورز در ادامه از سرب و كادميوم به عنوان عناصر سرطانزا نام ميبرد و ميگويد: «عوارضي نظير كوتاهي قد، تهوع، استفراغ، كمخوني، ضايعات پوستي، آسيبديدن مو، ناخن ، استخوانها، مراكز عصبي، كبد ، غدد و طحال در نتيجه مسموميت با اين عناصر عارض ميشود.
همچنين جيوه باعث ايجاد جنين ناقصالخلقه در زنان باردار ميشود و از اين لحاظ خطراتي را به همراه دارد.»
مسموميت حاد در اثر مصرف نمكهاي ناخالص وجود ندارد، چرا كه ميزان ناخالصي موجود در نمك دهها بار كمتر از مقاديري است كه مسموميت حاد ايجاد كند، اما اگر مقدار آنها بيشتر از حد استاندارد باشد، ممكن است پس از مدت طولاني عوارض خود را نشان دهد.
وي مس را يكي از عناصر ضروري براي بدن برميشمارد و ميگويد: «بايد توجه كرد كه مقدار مس موجود در نمكها به چه ميزان است. اگر مس، بيش از حد نياز به بدن برسد، با ايجاد اختلال در جذب آهن و روي، باعث كمخوني فقر آهن شده و بر سلامتي غدد جنسي و باروري تأثير ميگذارد.
بعيد نيست بخشي از كمبود روياي كه در جامعه وجود دارد به دليل اثرات تشديدي مصرف نمك طعام تصفيه نشده باشد.»
با همه ي اين اوصاف، دكتر شهين نيك اعتقاد- استاد تغذيه دانشگاه علوم و تحقيقات- معتقد است، ناخالصي موجود در نمكها تهديد جدي براي سلامت به شمار نميآيد، چرا كه مصرف مقدار زيادي از اين فلزات سنگين، قادر به ايجاد بيماري در افراد خواهد بود و وجود چنين مقادير بالايي از آلايندهها در نمكهاي مصرفي، بعيد به نظر ميرسد.
البته دكتر نيك اعتقاد هم تأكيد ميكند كه بايد از مصرف سنگ نمك پرهيز كرد و ترجيحاً از نمكهاي تصفيه شده بهداشتي استفاده كرد.
كيفيت نمكهاي بستهبندي شده در «پلاستيكهاي زرد رنگ» هم مورد تاييد وزارت بهداشت نيست و مصرف آنها هم غيرمجاز اعلام شده است.
مجيد عطايي- مشاور معاونت غذا و داروي وزارت بهداشت- با تأكيد بر اين كه هم اكنون هيچ نوع نمك تصفيه شدهاي در بستهبنديهاي پلاستيكي زرد رنگ توزيع نميشود، ميگويد: «نمكهاي با بستهبندي زرد رنگ، تصفيه نشده و داراي ناخالصي زياد و كنترل نشده هستند و شهروندان بايد از مصرف اين نوع نمكها خودداري كنند.»
علي اكبر ساداتي، رئيس انجمن صنعتي توليدكنندگان نمك نيز به انواعي از نمكهاي تصفيه نشده و سنتي اشاره كرده و ميگويد: «اگر چه اين نمكها با رونوشته ي «نمك يددار» در بازار عرضه ميشوند، اما يد مصرفي در آنها ارزان قيمت و غيراستاندارد است و خطرات زيادي را براي سلامت افراد به دنبال دارد.»
با اين اوصاف، به نظر ميرسد عرضه نمكهاي فلهاي (باز) و يا بستهبندي شده غيراستاندارد هم يكي از دغدغههاي نظام سلامت به شمار ميآيد و تلاش براي حذف اين نمكها از چرخه مصرف نيز ضروري به نظر ميرسد. مسألهاي كه مصرف كنندگان بايد بيشتر به آن توجه كنند.
بايد از مصرف سنگ نمك پرهيز كرد و از نمكهاي يد دار تصفيه شده و بهداشتي استفاده نمود.
نمك به عنوان يكي از مواد مصرفي در تهيه نان اهميت دارد، زيرا قسمت اعظمي از سبد غذايي خانوادههاي ايراني به نانها، به ويژه انواعي كه به شكل سنتي تهيه ميشوند اختصاص مييابد.
دكتر ناصر رجبزاده- متخصص صنايع غذايي- با اشاره به کمبود كارخانههايي كه نمك تصفيه شده توليد ميكنند، ميگويد: «بيشتر نانواييها از نمكهاي تصفيه نشده در تهيه نانها استفاده ميكنند و اين موضوعي است كه توجه بيشتري به خصوص از جانب اتحاديه نانوايان را طلب ميكند، چرا كه مصرف روزانه ناني كه با نمكهاي ناخالص تهيه شده، قادر به ايجاد مشكلات گوارشي براي مصرفكنندگان است و با توجه به بحث اخير غنيكردن نانها با عناصري نظير آهن، وجود اين ناخالصيها نه تنها جذب اين مواد مغذي را كاهش خواهد داد، بلكه تلاش در جهت بهبود وضعيت تغذيه مردم را نيز بيثمر ميكند.»
اين گونه هشدارهاي كارشناسان به مشورت متوليان بهداشت و سلامت جامعه اشاره ميكند، اما از مسئوليت مردم و نقشي كه آنها در تأمين سلامت خود و فرزندانشان دارند نيز نميتوان گذشت.
1- نمكهاي مصرفي خود را از انواع يد دار تصفيه شده انتخاب كنيد.
2- به نوع بستهبندي، شماره پروانه ساخت، نشاني محل و توليد و تاريخ درج شده بر روي بستهها توجه كنيد.
3- به عنوان يك اصل كلي، بيش از ميزان نياز نمك مصرف نكنيد